Afyonkarahisar’ın tarihi dokusu ve kültürel zenginlikleri, yüzyıllardır dilden dile dolaşan türkülerin ardındaki sırları aralamaya devam ediyor. Yıllardır gönüllerde taht kuran ve pek çok kişinin dilinde pelesenk olan ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek hikayesi, yapılan kapsamlı bir proje ile aydınlatıldı. teknohaberler.com.tr olarak, bu hüzünlü sevda öyküsünün kökenlerine inerek, türkülerin sadece birer ezgi olmadığını, aynı zamanda yaşayan birer tarih olduğunu gözler önüne seriyoruz.
Al Fadimem Türküsü: Bir Aşkın Türküye Dönüşüm Serüveni
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sakinlerinin yüreklerinde derin izler bırakan bu aşk hikayesi, artık somut verilerle gün yüzüne çıkıyor. TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan proje, türkülerin söz ve anlam değişimlerini incelemeyi hedefliyor. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında yürütülen proje, ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adını taşıyor.
Tarihi Kaynaklarla Ortaya Çıkan Gerçekler
Bu değerli araştırma, ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları Fadime Bostan ve Efe Kadir’in yanı sıra, o döneme tanıklık etmiş akrabalar ve komşularla yapılan görüşmelere dayanıyor. Elde edilen bilgilere göre, Efe Kadir’in yetim ve yoksul olması, sevdiği kızı Fadime ile evlenmesine engel teşkil ediyor. Bu durum üzerine Efe Kadir, Fadime’yi kaçırma kararı alıyor ve Fadime de bu aşka gönüllü olarak katılıyor. Ancak dönemin koşullarında yaşanan bazı zorluklar, bu mutlu sonu engelliyor. Fadime’nin resmi yaşının küçük gösterilmesi ve ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir hapse giriyor. Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendirilmek zorunda kalıyor. Bu acı ayrılık, Efe Kadir’in hapishanede bestelediği ve içine döktüğü türkülerle dile geliyor; ‘Al Fadimem’ de bu dokunaklı ezgilerden biri.
40 Yıllık Ses Kaydı Projeye Işık Tuttu
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş 40 yıllık bir ses kasetinin ortaya çıkması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koyuyor. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, ‘Al Fadimem türküsü’nün ilk ve orijinal sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak olma özelliği taşıyor. Saha çalışmaları sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı, daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da derlenerek türkülerin zaman içindeki değişim süreci somut verilerle belgelendi.
teknohaberler.com.tr olarak, bu türkülerin sadece geçmişten günümüze ulaşan melodiler olmadığını, aynı zamanda yaşanmışlıkların, sevdaların ve hüzünlerin birer aynası olduğunu bir kez daha vurguluyoruz. Kültürümüzün bu değerli mirasının korunması ve gelecek nesillere doğru bir şekilde aktarılması hepimizin ortak sorumluluğudur.
